Regio

'Kans is aanwezig dat de Leidse regio binnen tien jaar is gefuseerd'

'Kans is aanwezig dat de Leidse regio binnen tien jaar is gefuseerd'
Fotografie: Unity.NU


16 juli 2020

REGIO – Het is niet de vraag óf maar eerder wanneer een fusie van de vijf gemeenten in de Leidse regio gaat ontstaan. Dat voorspellen betrokkenen die verbonden zijn aan de verschillende gemeenten. Zij zouden zelfs meerdere keren hebben uitgesproken dat 'we over tien jaar gefuseerd zijn'.

Door: Toine van Sandijk

Die bevindingen zijn te lezen in een onderzoek dat bureau Berenschot deed namens Leiderdorp. Het bureau heeft gekeken naar wat de gevolgen zouden zijn van een fusie met Leiden, Voorschoten, Zoeterwoude en Oegstgeest. Het concept rapport, dat in maart al openbaar is gemaakt, is het eerste gedeelte en maakt onderdeel uit van een tweeluik. Het vormt de basis voor het eindrapport dat later dit jaar verschijnt.

De behandeling van het eerste gedeelte stond aanvankelijk vorige week op de planning, maar vanwege het grote belang van dit onderwerp wilde de raad het over de zomer heen tillen. Dan wordt er weer fysiek vergaderd.

Voor- en nadelen voor fusie
Het F-woord is namelijk een heet hangijzer in de Leiderdorpse politiek. Maar alleen als alle feiten op tafel liggen, is het mogelijk om een goed debat erover te voeren, redeneerden de partijen. Dat onderstreepte CDA-fractievoorzitter Mirjam van der Stelt nog maar eens net na het gesloten coalitieakkoord: 'Wat ons betreft is en blijft Leiderdorp zelfstandig. Maar dat je tegen een fusie bent, betekent niet dat je het niet zou kunnen onderzoeken.'

Daarom riepen de partijen het gemeentebestuur op om onderzoek te doen naar zowel de lichtste als de zwaarste vorm van regionale samenwerking. Met dat laatste wordt een fusie of gemeentelijke herindeling bedoeld. Partijen willen zo te weten komen wat de voor- en nadelen van een eventuele fusie voor Leiderdorp zouden zijn.

In de ruim vijftig pagina’s tellende 'nota van bevindingen' geeft Berenschot een feitelijk overzicht van Leiderdorp en het dorp in relatie tot de buurgemeenten. Ook heeft het bureau gesprekken gevoerd met stakeholders van zowel binnen als buiten Leiderdorp om hun mening over een fusie te peilen. Daarmee worden onder meer de gemeentebesturen in de Leidse regio, raadsleden in de Leiderdorpse gemeenteraad en de ambtelijke organisatie in Leiderdorp bedoeld.

'Tegenwicht bieden' 
De onderzoekers stellen dat er op dit moment maar weinig draagvlak is voor een fusie. Dat heeft meerdere oorzaken. Leiderdorpse betrokkenen wijzen op de kleinschaligheid en korte afstand tussen gemeente en bewoners. Ze vermoeden dat een fusiegemeente meer managementlagen zal bevatten, waardoor de belangen van de Leiderdorpers minder goed behartigd zullen worden.

Ook geven de kleine gemeenten aan dat ze in een gefuseerde gemeente vrezen voor een hegemonie van Leiden, die aan alle touwtjes trekt en haar eigen belangen vooropstelt. Ze zijn bang om 'tegenwicht te moeten bieden', zo is te lezen.

De grootste tegenstander van een fusie lijkt Zoeterwoude, hoewel Oegstgeest en Voorschoten een fusie evenmin zien zitten. Leiden staat er wat minder stellig in, zolang de wederkerigheid maar benadrukt wordt. 'Samenwerking moet voor beide kanten iets opleveren', zeggen Leidse betrokkenen in het rapport.

Groeimogelijkheden
In Leiderdorp is er relatief veel steun voor een fusie. Naast het CDA voelt alleen de Lokale Partij Leiderdorp maar weinig voor een gemeentelijke herindeling. Diezelfde mening had wethouder Daan Binnendijk eerder namens het gemeentebestuur. 'Voor een fusie zie ik nog geen noodzaak.'

Dat zei hij ruim een jaar geleden naar aanleiding van een onderzoek naar de lichtste vorm van samenwerking in de Leidse regio. Daaruit was de belangrijkste conclusie dat Leiderdorp goed samenwerkte, maar om lastige vraagstukken op te lossen is het noodzakelijk om nog beter en efficiënter samen te werken.

De onderzoekers zien verder in een fusiegemeente meer ruimte voor doorgroeimogelijkheden. Nu zouden veel gemeenten kampen met personeelstekorten. Dat zou een minder groot probleem moeten zijn bij een fusie, omdat ambtenaren meer kansen zien op promotie. Ook schetsen de geïnterviewden een beeld dat in een gefuseerde gemeente hun gebied en gemeenschap juist beter bediend worden.

Sleutelrol voor Leiderdorp
In het onderzoeksrapport zeggen bijna alle betrokkenen op de lange termijn een fusiegemeente voor zich te zien. Belangrijkste argument daarvoor is dat individuele gemeenten aangeven de toekomstige opgaven niet meer alleen aan te kunnen. Veel vraagstukken krijgen een steeds regionaler karakter, zoals het geval is met de energietransitie, de mobiliteit en het sociaal domein. Daarnaast zou een fusiegemeente beter in staat zijn om te concurreren met andere regio’s.

Maar vooralsnog is daar nog maar weinig steun voor. Betrokkenen zien liever eerst een sterkere regionale samenwerking, voordat een gemeentelijke herindeling een feit is. Een fusie met alle vijf de gemeenten heeft de voorkeur. 'De vier kleine gemeenten in de Leidse regio hechten aan het gezamenlijk optrekken op weg naar een mogelijke bestuurlijke fusie. Het is alles of niks, of nog beter: we gaan samen of niet', schrijft het rapport.

Dit beeld heeft te maken met het evenwicht tussen de kleinere dorpen en de grote stad. In een fusie kan Leiderdorp een sleutelrol spelen, zeggen de onderzoekers, omdat zij het meest verbonden is met Leiden.

66.250 euro
Later dit jaar zal Berenschot met het eindrapport komen. Naast de 39.600 euro die dit rapport heeft gekost, komt daar nog 26.650 euro extra bij. Dan zal het bureau de door de gemeenteraad opgestelde onderzoeksvragen beantwoorden en zelf met een advies komen.

Vooralsnog staat de behandeling van het rapport in de gemeenteraad voor september op de planning.

LEES OOK: Raad zet wethouder aan het werk: onderzoek naar fusie versneld

Altijd op de hoogte 
Volg het nieuws uit de Leidse regio via onze app, gratis te downloaden via 
Google Play en de App Store.  
Het nieuws elke dag om 19.00 uur in je mailbox? Schrijf je in voor de 
nieuwsbrief.  
Luister ook naar 
Unity.NU.

Artikel delen


Blijf op de hoogte met onze nieuwsbrief