Leiden

Resten Schans Lammen gevonden, de plek waar de pan met hutspot zou hebben gestaan

Resten Schans Lammen gevonden, de plek waar de pan met hutspot zou hebben gestaan
Fotografie: RijnlandRoute


9 oktober 2020

LEIDEN - Eén van de belangrijke historische plekken van Leiden is gevonden: Schans Lammen. Dat is volgens de overlevering de plek waar Cornelis Joppenszoon op 3 oktober 1574 als eerste ontdekte dat de Spanjaarden waren vertrokken en dat Leiden dus was ontzet. Ook zou hier de pan met hutspot, in alle haast door de Spanjaarden achter gelaten, zijn gevonden. Er zijn onder andere delen gevonden van de dichtgestorte gracht van de Schans, een deel van een tinnen lepel of vork en versierde onderdelen van een drinkglas.

Archeologen hebben na een zoektocht langs de Vrouwenweg bij de Lammebrug de resten van deze Schans Lammen gevonden. Sinds 1574 was niet bekend waar deze historisch belangrijke plek precies lag. De zoektocht werd in november 2017 in opdracht van de RijnlandRoute gestart, om er zo achter te komen waar de ligging van het Spaanse verdedigingswerk lag. 

Uit 16e en 17e eeuw
Om bij de vermoedelijk plek van de Spaanse schans te komen, moesten de archeologen een enkele meters diepe sleuf graven. Voor de veiligheid van de onderzoekers en de stabiliteit van de Europaweg moest dat met een zware bekisting. Eenmaal op de juiste diepte werd een deel van de gracht behorend bij de schans gevonden. 

'Onze archeologen hebben de restanten gevonden van wat soms wel een legende leek', zegt Willy de Zoete, gedeputeerde Cultuur en Erfgoed van de provincie Zuid-Holland. Bij de opgraving werden direct bodemmonsters uit de gracht genomen en ter plekke gezeefd. Dat leverde enkele bijzondere vondsten op: een deel van een tinnen lepel of vork, een kraal, een visloodje, veel aardewerk en versierde onderdelen van een drinkglas. De ouderdom van het aardewerk wijst op gebruik in de 16e en 17e eeuw. 

De legende van de hutspot 
Volgens de legendes is Schans Lammen de plek waar Cornelis Joppenszoon, een Nederlandse weesjongen, in de Tachtigjarige Oorlog op 3 oktober 1574 als eerste ontdekte dat de Spanjaarden de benen hadden genomen. Joppenszoon zou in de vroege morgen de stad zijn uitgeglipt om een kijkje te gaan nemen bij Schans Lammen, ruim een kilometer ten zuiden van de stadswallen. Daar zou hij een hutspot - een oorspronkelijk een Spaans gerecht van wortelen en pastinaken - gevonden hebben, die door de vluchtende Spanjaarden was achtergelaten.

Hij zou deze teruggebracht hebben naar de stad. Later die dag arriveerden de Watergeuzen met wittebrood en haring. Ter herinnering aan het ontzet van Leiden in 1574 is het sindsdien traditie in Leiden om elk jaar op 3 oktober hutspot en wittebrood met haring op tafel te zetten.

Onderzoek tot nu toe 
Uit het historische bronnenonderzoek blijkt waar de schans gelegen moet hebben. Het daarna uitgevoerde booronderzoek heeft uitgewezen dat er een kleine kans was dat er in de bodem nog aanwijzingen in het gebied te vinden zijn uit die periode. 'Daarom hebben wij vandaag op de meest kansrijke plek met een proefsleuf letterlijk in de bodem gekeken', legt de provincie uit. 

De archeologen hebben enkele zakken met grachtvulling meegenomen voor nader onderzoek. Over een paar maanden worden de resultaten van het onderzoek verwacht. De restanten van de schans blijven onder de huidige Europaweg en Lammebrug bewaard voor later. Bij de herinrichting van de Europaweg, in het kader van de RijnlandRoute, zal de provincie erop toezien dat er geen schade aan dit bijzondere en voor de stad Leiden iconische erfgoed optreedt. 

Altijd op de hoogte   
Volg het nieuws uit de Leidse regio via onze app, gratis te downloaden via Google Play en de App Store.  
Het nieuws elke dag om 19.00 uur in je mailbox? Schrijf je in voor de nieuwsbrief.  
Luister ook naar Unity.NU.

Artikel delen


Blijf op de hoogte met onze nieuwsbrief