Laatste nieuws uit de regio    
Terug
Leiden

Leidse masterstudent ontcijfert DNA klok die leeftijd achterhaalt

Leidse masterstudent ontcijfert DNA klok die leeftijd achterhaalt

14 januari 2022

LEIDEN - De Leidse Thomas Jonkman, masterstudent Biomedische Wetenschappen, heeft negen jaar nadat de zogeheten epigenetische klok is ontdekt, ontrafeld hoe deze precies werkt. Onderzoekers kunnen met zo'n epigenetische klok aan de hand van het DNA van een persoon, erg nauwkeurig vaststellen hoe oud iemand is. ‘Het systeem blijkt de veroudering van ons immuunsysteem bij te houden. Met deze nieuwe kennis door de ontdekking van Thomas Jonkman kan de klok veel zinvoller toegepast worden, bijvoorbeeld om mensen met een kwetsbaar immuunsysteem op te sporen’, schrijft het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC).

De epigenetische afstelling van het DNA, de hoeveelheid genen van een persoon die ‘aan’ of ‘uit’ staan, verandert gedurende het leven. Door middel van machine learning hebben onderzoekers op basis van veranderingen in deze DNA-afstelling van mensen een epigenetische klok ontwikkeld. Op basis van een DNA-monster kan daarmee zeer precies de leeftijd van de desbetreffende persoon worden bepaald. Dit is bruikbaar voor forensisch onderzoek, maar de biomedische toepassingen van deze epigenetische klok bleven nog achter, omdat de werking van de klok nog niet ontcijferd was.

Jonkman heeft nu dus wél ontdekt hoe de klok werkt: ‘Met bloedmonsters van ruim 3000 mensen hebben we uitgezocht welke biologische processen er precies veranderen bij het tikken van deze klok. Dat bleken processen specifiek voor jonge, frisse immuuncellen óf juist voor oude, uitgeputte immuuncellen’, vertelt hij. Daaruit kon hij opmaken dat de klok dus op basis van de verhouding tussen oude en jonge immuuncellen in het bloed de leeftijd van een persoon vaststelt.

Volgens Bas Heijmans, hoogleraar Populatie Epigenetica, is dit onderzoek een belangrijke stap in de toekomstige toepassing van de klok. ‘We weten dat bij sommige mensen hun leeftijd door de klok ouder wordt geschat dan de daadwerkelijke leeftijd die ze hebben, en andersom. Zijn deze mensen dan ook biologisch gezien jonger of ouder?’. Om uit te zoeken of dit verschil een maat kan zijn wat betreft iemands gezondheid, willen de onderzoekers zich vanaf nu richten op de vraag of de epigenetische klok mensen met een kwetsbaar immuunsysteem kan opsporen. Jonkman zal het onderzoek als PhD-student voortzetten in de groep van Heijmans.